تبلیغات
گردان سایبری نیروی مقاومت بسیج حوزه 13 شهید محمدی استان قم
گردان سایبری نیروی مقاومت بسیج حوزه 13 شهید محمدی استان قم

 

حضرت فاطمه معصومه (س) در روز اول ذی قعده سال 173هجری، در شهر مدینه دیده به جهان گشود. این بانوی بزرگوار در محیطی پرورش یافت که پدر و مادر و فرزندان، همه به فضایل اخلاقی آراسته بودند. پدر بزرگوارش حضرت موسی الکاظم (ع) و مادرشان نجمه خاتون (س) که مادر امام هشتم نیز هست. لذا حضرت معصومه (س) با حضرت رضا (ع) از یک مادر هستند. نجمه خاتون در روزگار خود بهترین زنان بود. از همین روی و بر اساس رؤیای صادقانه ای که حمیده، مادر امام کاظم (ع) دیده بود، او را به عقد امام کاظم (ع) درآورد. (1) حمیده خاتون، خود بارها به امام کاظم (ع) در باره نجمه سفارش می کرد و می گفت: «پسرم! نجمه بانویی است که هرگز بهتر از او ندیده ام.» (2)

از جمله صفات پسندیده ای که نجمه همواره با آن مأنوس بود، عبادات و مناجات با پروردگار است. وی آنچنان به عبادت عشق می ورزید که حتی مهر فرزند نیز نمی توانست از عبادت بازش دارد. در آن ایام که به فرزندش شیر می داد، روزی به بستگانش گفت: دایه ای بیابید که مرا در شیر دادن یاری کند. زنان از این خواهش شگفت زده شدند و پرسیدند آیا شیرت کم شده است؟ پاسخ شنیدند که: « به خدا سوگند که دروغ نمی گویم؛ ولی ذکرهایی در نماز و تسبیح داشتم که از زمان تولد فرزندم از آنها کم شده است.» (3) چنین رفتارها و اعمالی می توانست پاکیزه ترین و بهترین تأثیر را در فرزند بر جای گذارد؛ چون کودکی که جانش به همراه قطره قطره شیر مادر، با اذکار الهی سیراب می شود، به والاترین جایگاه معنوی دست خواهد یافت.

مقام معنوی:


فاطمه معصومه (س) نیز از جهت شخصیت فردی و کمالات روحی در بین فرزندان موسی بن جعفر (ع) بعد از برادرش - علی بن موسی الرضا (ع) - در والاترین رتبه جای دارد. این در حالی است که بنابر مستندات رجالی، فرزندان دختر امام کاظم (ع)، حد اقل هجده تن بوده اند (4) و فاطمه در بین این همه بانوی مکرمه، سرآمد بوده است. حاج شیخ عباس قمی آنگاه که از دختران موسی بن جعفر (ع) سخن می گوید، در باره فاطمه معصومه (س) می نویسد: «بر حسب آنچه به ما رسیده، افضل آنها سیده جلیله معظمه؛ فاطمه بنت امام موسی (ع) معروف به حضرت معصومه است.» (5) اما شیخ محمد تقی تستری در «قاموس الرجال» پا را فراتر می نهد و فضیلت وی را نه تنها در بین دختران، بلکه بین پسران حضرت به غیر از امام رضا (ع) هم بی نظیر می داند و می نویسد: «در میان فرزندان امام کاظم (ع)، با آن همه کثرتشان، بعد از امام رضا (ع) کسی هم شأن حضرت معصومه (س) نیست.» (6)

پس از آنکه پدر بزرگوار آن بانوی گرامی به شهادت رسید، فرزند ارجمند آن امام، یعنی حضرت رضا (ع) عهده دار امر تعلیم و تربیت خواهران و برادران خود شد و مخارج آنان را نیز بر عهده گرفت. در اثر توجهات زیاد آن حضرت، هر یک از فرزندان امام کاظم (ع) به مقامی والا دست یافتند و زبانزد همگان گشتند. ابن صباغ ملکی در این باره می گوید: هر یک از فرزندان ابی الحسن موسی معروف به کاظم، فضیلتی مشهور دارد. بدون تردید بعد از حضرت رضا (ع) در میان فرزندان امام کاظم (ع)، حضرت معصومه (س) از نظر علمی، اخلاقی ومعنوی والا ترین آنان است. این حقیقت از اسامی، لقبها، تعریفها و توصیفاتی که ائمه اطهار (ع) از ایشان نموده اند، آشکار است.

مقام علمی:


فاطمه معصومه (س) زیر نظر پدر و برادر بزرگوارش در کوتاهترین مدت ممکن مسیر رشد علمی را نیز پیمود. از کتاب «کشف اللئالی» نقل شده است: روزی گروهی از شیعیان وارد مدینه شدند تا سئوالهای خود را از امام موسی (ع) بپرسند. این کار روش معمول در تمام بلاد اسلامی بود که سالیانه یا در اوقات مشخص از سال، گروهی را راهی می کردند تا سئوالهای دینی، وظایف شرعی و وجوهات را نزد امام ببرند. کاروان پس از ورود به مدینه به سوی خانه امام راه افتادند به این امید که هم سئوالات خود را بپرسند و هم دیدار حضرت نصیبشان شود. هر چه نزدیکتر می شدند، شوق دیدار افزونتر می شد؛ تا اینکه جلوی خانه حضرت رسیدند. در زدند و اجازه ورود خواستند؛ به آنان اطلاع داده شد که امام (ع) در مسافرت است. اندوه فراوان از اینکه نه امام را دیده اند و نه پاسخ برای سؤالات خود یافته اند، رنج سفر را دو چندان کرد. هر چند دلشان نمی خواست، ولی باید خداحافظی می کردند و این کار را هم کردند. اسباب و اثاث خود را جمع کرده، عزم بازگشت نمودند. هوای مدینه سوزان بود و اینک برای کاروان ناکام، سوزانتر می نمود. دخترکی در حجب و حیای کامل از منزل امام، سکوت سنگین کاروانیان را درهم شکست. او سؤالها را از آنان گرفت و با دقت تمام، پاسخ یکایک نامه ها را نوشت و نامه ها را دوباره به آنان بازگرداند. مردان بزرگ کاروان که شاید هفتاد سال از عمرشان گذشته بود، هرگز چنین صحنه ای را به یاد نداشتند که کودکی هشت یا نه ساله چگونه می توانست جواب سئوالهای فقهی را بدهد؟! آنان در دل می گفتند: جواب این سئوالها اگر آسان بود، همان علمای شهر می دادند، سئوالها این قدر پیچیده بود که ما نزد امام آوردیم. سبحان الله، عجب خاندان پاکیزه ای!

شیعیان کم کم از مدینه خارج شدند. مردی از فاصله دور سواری را دید. او را شناخت. او امام موسی بن جعفر (ع) بود. وقتی نزدیکتر رفتند، سیمای امام را همه کاروانیان شناختند. بی درنگ پیاده شدند و شتابان نزد ایشان رفتند. در لحظات اولیه برخورد با امام، داستان خود را با شور و شادی تمام بازگو کردند و دستخط دخترشان را هم نشان دادند.
امام (ع) تا نامه را گشود، سیمایش از شادی شکفته شد. صورتش را به سوی شیعیانش برگرداند و با همان لبخند آسمانی سه بار فرمود: «فداها ابوها»؛ پدرش به فدایش. این روایت به تسلط فاطمه معصومه (س) دختر خردسال موسی بن جعفر بر مسائل سخت و لاینحل فقهی و دینی اشاره دارد. (7)

عظمت حضرت معصومه (س) در احادیث:


در احادیث نسبت به شأن حضرت اشاراتی شده است؛ از امام صادق (ع) نقل شده است؛ «خداوند، حرمى دارد که مکه است. پیامبر، حرمى دارد و آن مدینه است و حضرت على (ع) حرمى دارد و آن کوفه است و قم، کوفه کوچک است که از هشت درب بهشت، سه درب آن به قم باز مى شود. زنى از فرزندان من در قم از دنیا مى رود که اسمش فاطمه دختر موسى (ع) است و به شفاعت او همه شیعیان من وارد بهشت مى شوند.» و فرمود؛ «کسى که آن حضرت را زیارت کند در حالى که آگاه و متوجه شأن و منزلت او باشد، به بهشت مى رود.» در جای دیگر می فرماید؛ «آگاه باشید که حرم من و حرم فرزندان بعد از من، قم است.» (8) «کامل الزیاره» از امام جواد (ع) نقل می کند؛ «کسى که عمه ام را در قم زیارت کند پاداش او بهشت است.»

لقب «معصومه» را امام رضا (ع) به خواهر خود عطا فرمود. آن حضرت در روایتى فرمود: «هر کس معصومه را در قم زیارت کند، مانند کسى است که مرا زیارت کرده است.» (9) این لقب که از سوى امام به این بانوى بزرگوار داده شده، گویاى جایگاه والای ایشان است. امام رضا (ع) در روایتى دیگر مى فرماید:

«هرکس نتواند به زیارت من بیاید، برادرم را در رى یا خواهرم را در «قم» زیارت کند که ثواب زیارت مرا در مى یابد.» (10)

کریمه اهل بیت (س):


لقب دیگر حضرت معصومه (س) «کریمه اهل بیت» است. این لقب نیز بر اساس رؤیاى صادقانه یکى از بزرگان، از سوى اهل بیت به این بانوى گرانقدر داده شده است. مرحوم آیت الله سیّد محمود مرعشى نجفى، پدر بزرگوار آیت الله سید شهاب الدین مرعشى (ره) بسیار علاقه مند بود که محل قبر شریف حضرت صدیقه طاهره (س) را پیدا کند. ختم مجربى انتخاب کرد و چهل شب به آن پرداخت. شب چهلم پس از به پایان رساندن ختم و توسل بسیار، استراحت کرد. در عالم رؤیا به محضر مقدس حضرت باقر (ع) و یا امام صادق (ع) مشرف شد.

امام به ایشان فرمودند: «عَلیکَ بِکَریمَةِ اَهل البیت.» یعنى:« به دامان کریمه اهل بیت چنگ بزن.» ایشان به گمان اینکه منظور امام (ع) حضرت زهرا(س) است، عرض کرد: «قربانت گردم، من این ختم قرآن را براى دانستن محل دقیق قبر شریف آن حضرت گرفتم تا بهتر به زیارتش مشرف شوم.» امام فرمود: «منظور من، قبر شریف حضرت معصومه در قم است.» سپس افزود:«به دلیل مصالحى خداوند مى خواهد محل قبر شریف حضرت زهرا (س) پنهان بماند؛ از این رو قبر حضرت معصومه (س) را تجلى گاه قبر شریف حضرت زهرا (س) قرار داده است. اگر قرار بود قبر آن حضرت ظاهر باشد و جلال و جبروتى براى آن مقدر بود، خداوند همان جلال و جبروت را به قبر مطهر حضرت معصومه (س) داده است.» مرحوم مرعشى نجفى هنگامى که از خواب برخاست، تصمیم گرفت رخت سفر بربندد و به قصد زیارت حضرت
معصومه (س) رهسپار ایران شود. وى بى درنگ آماده سفر شد و همراه خانواده اش نجف اشرف را به قصد زیارت کریمه اهل بیت ترک کرد. (11)

مقام شفاعت:


بالاترین جایگاه شفاعت، از آن رسول گرامى اسلام (ص) است که در آیات قران به آن اشاره شده است. بعد از رسول خدا (ص)، دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم، شفاعت گسترده‏ اى دارند که بسیار وسیع‏ است و چه بسا بتواند همه اهالى محشر را فراگیرد. اول؛ خاتون محشر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا (س) است.

بعد از حضرت فاطمه زهرا (س) از جهت گستردگى شفاعت، هیچ کس و حد اقل هیچ بانویى به شفیعه محشر، حضرت معصومه، ‏دخت موسى بن جعفر (ع) نمى ‏رسد، که امام به حق ‏ناطق، حضرت جعفر صادق (ع) در این زمینه مى‏ فرماید: «تدخل بشفاعتها شیعتنا الجنة باجمعهم.‏» (12) «با شفاعت او همه شیعیان ما وارد بهشت مى‏ شوند.»

یکی از ویژگیهای حضرت معصومه (س)، ورود زیارتنامه از سوی معصومین (ع) در باره ایشان است که پس از حضرت فاطمه زهرا (س)، او تنها بانوی بزرگواری است که زیارت مأثور دارد. در زیارتنامه ایشان می خوانیم؛ «یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه فان لک عندالله شأنا من شأن.» «ای فاطمه! در بهشت از من شفاعت کن، چرا که تو در پیشگاه خداوند دارای مقامی بس ارجمند و والا هستی.» آیت الله سید محمد وحیدی (ره) از یکی از سادات برقعی نقل فرمودند که گفته بود: شبی در عالم رؤیا محضر مقدس حضرت معصومه (س) رسیدم. مانع و حجابی در بین نبود. احساس کردم که من محرم ایشان هستم و ایشان عمه سادات برقعی می باشند. از محضرشان سؤال کردم: «آیا شما به اهل قم، شفاعت خواهید فرمود؟» حضرت در پاسخ فرمودند: «میرزای قمی (ره ) برای شفاعت اهل قم کافی است. من برای همه شیعیان شفاعت می کنم.» (13)

عنایت به زوار و ارادتمندان:


از حضرت آیت الله العظمى مرعشى نجفى نقل کردند: «شب زمستانى بود که من دچار بى‏ خوابى شدم؛ خواستم به حرم بروم، دیدم بى ‏موقع است. آمدم خوابیدم و دست ‏خود را زیر سرم گذاشتم که اگر خوابم برد، خواب نمانم. در عالم خواب دیدم خانمى وارد اتاق شد. چهره او را به خوبى دیدم ولى آن را توصیف نمى‏ کنم. او به من فرمود: سید شهاب! بلند شو و به حرم برو، عده ‏اى از زوار من پشت در حرم از سرما هلاک مى‏شوند، آنها را نجات بده.» ایشان مى ‏فرماید: من به طرف حرم راه افتادم؛ دیدم پشت در شمالى حرم (طرف میدان آستانه) عده‏اى زوار اهل پاکستان یا هندوستان (با آن لباسهاى مخصوص خودشان) در اثر سردى هوا پشت در حرم دارند به خود مى‏ لرزند. در را زدم، حاج آقا حبیب - که جزء خدام حرم بود - با اصرار من در را باز کرد. من از مقابل (جلو) و آنها هم پشت‏ سر من وارد حرم شدند و در کنار ضریح آن حضرت به زیارت و عرض ادب پرداختند. من هم آب خواستم و براى نماز شب و تهجد، وضو ساختم>» (14) مرحوم صدر المتألهین شیرازی (ملاصدرا) در سالهای اواخر عمر پر برکت خود، به قم آمد و در روستای کهک مقیم گشته و در آنجا به تحریر مباحث فلسفی مشغول شده بود. از ایشان نقل شده است؛ هر گاه در زمینه فلسفه، مشکلی برایم پیش می آمد که از حل آن عاجز می ماندم، با پای پیاده از کهک به قم می رفتم و به کنار قبر حضرت فاطمه معصومه (س)رفته، از آن حضرت استمداد می نمودم. با این کار، مسئله و مشکل من حل می شد و سپس به روستای کهک بازمی گشتم. (15) مرحوم آیت الله طباطبایی در ماههای رمضان، پیش از افطار به حرم ملکوتی کریمه اهل بیت، فاطمه معصومه (س) مشرف می شدند و با بوسه زدن بر ضریح مطهر آن بانوی بزرگوار، روزه خود را افطار می کردند. (16)

هجرت از مدینه:


در سال 200 هجرى قمرى در پى اصرار و تهدید مأمون عباسى، سفر تبعیدگونه حضرت رضا (ع) به مرو انجام شد و آن حضرت بدون اینکه کسى از بستگان و اهل بیت خود را همراه ببرند راهى خراسان شدند. محبت و مودت این خواهر و برادر در سطح بسیار بالایی بود، به طورى ‏که مفارقت امام هشتم (ع) براى حضرت معصومه (س) بسیار سخت‏ بود. جدایى حضرت معصومه (س) نیز براى امام هشتم (ع) قابل تحمل نبود. لذا پس از استقرار امام هشتم (ع) در مرو، نامه ‏اى خطاب به ‏حضرت معصومه (س) مرقوم فرموده، آن را توسط غلام مورد اعتمادى به‏ مدینه ارسال نمود. جالب توجه است که حضرت رضا (ع) به غلام دستور داد که در هیچ‏ منزلى توقف نکند، تا آن مرقومه را در اندک زمان ممکن به مدینه‏ منوره برساند. حضرت معصومه (س) نیز به مجرد دریافت دستخط برادر، رخت ‏سفر بست ‏و خود را مهیاى سفر نمود. ایشان به شوق دیدار برادر و ادای رسالت زینبی و پیام ولایت به همراه عده اى از برادران و برادرزادگان به طرف خراسان حرکت کرد و در هر شهر و محلى مورد استقبال مردم واقع مى شد. اینجا بود که آن حضرت نیز همچون عمه بزرگوارشان حضرت زینب (س) پیام مظلومیت و غربت برادر گرامیشان را به مردم مؤمن و مسلمان مى رساند و مخالفت خود و اهل بیت (ع) را با حکومت حیله گر بنى عباس اظهار مى کرد. بدین جهت تا کاروان حضرت به شهر ساوه رسید عده اى از مخالفان اهل بیت که از پشتیبانى مأموران حکومت برخوردار بودند، سر راه را گرفتند و با همراهان حضرت وارد جنگ شدند. در نتیجه تقریباً همه مردان کاروان به شهادت رسیدند، حتى بنا بر نقلى حضرت معصومه (س) توسط زن
خبیثه ای در ساوه مسموم شد. (17)

اقامت در قم:


بر اثر اندوه و غم زیاد از این ماتم و یا بر اثر مسمومیت از زهر جفا، حضرت فاطمه معصومه (س) بیمار شدند و چون دیگر امکان ادامه راه به طرف خراسان نبود، قصد شهر قم را نمود. پرسید: از این شهر «ساوه» تا «قم» چند فرسنگ است؟ آنچه بود جواب دادند. فرمود: مرا به شهر قم ببرید، زیرا از پدرم شنیدم که مى فرمود: شهر قم مرکز شیعیان ماست. بزرگان شهر قم وقتى از این خبر مسرت بخش مطلع شدند به استقبال آن حضرت شتافتند و در حالى که «موسى بن خزرج» بزرگ خاندان «اشعرى» زمام ناقه آن حضرت را به دوش مى کشید و عده فراوانى از مردم پیاده و سواره گرداگرد کجاوه حضرت در حرکت بودند، حدوداً در روز 23 ربیع الاول سال 201 هجرى قمرى، حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. سپس در محلى که امروز «میدان میر» نامیده مى شود، شتر آن حضرت در جلوی در منزل موسى بن خزرج، زانو زد و افتخار میزبانى حضرت نصیب او شد.

غروب کریمه اهل بیت (س):


آن بزرگوار به مدت 17 روز در این شهر زندگى کرد و در این مدت مشغول عبادت و راز و نیاز با پروردگار متعال بود. محل عبادت آن حضرت در مدرسه ستیه به نام «بیت النور» هم اکنون محل زیارت ارادتمندان آن حضرت است. سرانجام در روز دهم ربیع الثانى و بنا بر قولى دوازدهم ربیع الثانى سال 201 هجرى پیش از آنکه دیدگان مبارکش به دیدار برادر روشن شود، در دیار غربت و با اندوه فراوان دیده از جهان فرو بست و شیعیان را در ماتم خود به سوگ نشاند. پس از آنکه پیکر مطهر آن بی بی بزرگوار را غسل داده و کفن نمودند، مردم قم با تجلیل فراوان، پیکر پاکش را به سوى محل فعلى که در آن روز بیرون شهر و به نام «باغ بابلان» معروف بود تشییع نمودند. همین که قبر مهیا شد، در اینکه چه کسى بدن مطهر را داخل قبر قرار دهد اختلاف شد. سرانجام اتفاق کردند که شخصی به نام قادر که پیرمرد پرهیزکار و صالح بود داخل قبر شود و آن گوهر پاک را دفن کند. در این هنگام، ناگاه دو تن سواره که نقاب به صورت داشتند از جانب قبله پدیدار شدند و به سرعت نزدیک آمدند و پس از خواندن نماز، یکى از آن دو وارد قبر شد و دیگرى پیکر پاک و مطهر آن حضرت را برداشت و به دست او داد تا در دل خاک نهان سازد. آن دو نفر پس از پایان مراسم بدون آنکه با کسى سخن بگویند بر اسبهاى خود سوار و از محل دور شدند. بنا به گفته بعضی از علما به نظر مى رسد که آن دو بزرگوار، دو حجت پروردگار؛ حضرت رضا (ع) و امام جواد (ع) باشند. چرا که معمولاً مراسم دفن بزرگان دین با حضور اولیای الهی انجام شده است. (18) پس از دفن حضرت معصومه (س)، موسى بن خزرج سایبانى از بوریا بر فراز قبر شریفش قرار داد تا اینکه حضرت زینب، فرزند امام جواد (ع) به سال 256 هجرى قمرى اولین گنبد را بر فراز قبر شریف عمه بزرگوارش بنا کرد و بدین سان تربت پاک آن بانو، توتیای چشم ارادتمندان به اهل بیت (ع) شد.

پی نوشتها:

1- اعلام الوری، ص 302
2- عیون اخبار الرضا(ع)، ج 1، ص 14 و 15
3- عیون اخبار الرضا، ج 1، ص 15
4- ارشاد شیخ مفید، ج 2، ص 244
5- منتهی الامال، ج 2، ص 241
6- تواریخ النبی و الامال، ص 15
7- تاریخ اهل بیت، ص 82
8- بحار ج 48 صفحه 307 بحار ج 60 صفحه 216
9- ناسخ التواریخ، ج 3، ص 68
10- زبدة التصانیف، ج 6، ص 159
11- کریمه اهل بیت، ص43، با تلخیص و تصرف
12- مجالس المؤمنین ج 1، ص 83
13- فاطمه معصومه (س) تجلی گاه فاطمه‌ زهرا(س)، ص 131
14- فروغى از کوثر، نشر زائر، ص 5 5
15- جهاد با نفس، ج 4، ص 185
16- مجله پیام زن، شماره 11، ص 17
17ـ وسیلة المعصومین، تألیف میرزا ابوطالب بیوک، ص 68
18ـ بحار، ج 60، ص

آرشیو مطالب
نظر سنجی
لطفا به احترام همدلی با شهدای بحرینی و غزه بگویید ظهور امام زمان (عج) نزدیک است؟





صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی





Powered by WebGozar

گردانی ها